Skip to main content

Żaglowce pod polską banderą

Dar Młodzieży

(fot. Żaglowiec "Dar Pomorza" wpływa do portu Gdynia, Narodowe Archiwum Cyfrowe) 

Praktyka jest nieodzowną częścią morskiej edukacji. Wykształcenie przyszłych oficerów wiąże się z ich przygotowaniem na rozmaite warunki, których mogą się spodziewać na otwartym morzu. Samo utworzenie Szkoły Morskiej w Tczewie to nie było wystarczające – placówka musiała dysponować jednostką szkoleniową. Wybór padł na holenderski bark Nest zwodowany w Anglii 1869 roku, jako Chinsura. Utworzenie Szkoły Morskiej w Tczewie nie było krokiem wystarczającym, aby wyszkolić przyszłych oficerów. Dlatego też zakupiono za blisko 250 tysięcy dolarów holenderski bark „Nest” (zwodowany w Anglii w 1869 roku jako „Chinsura”), przemianowany na Lwów, który miał pełnić funkcję szkoleniową. Jednostkę przebudowano aby mogła na siebie zarabiać, transportując towary podczas rejsów szkoleniowych. Lwów jako pierwszy polski statek przekroczył równik w 1923 roku, w trakcie rejsu do Brazylii.

(fot. Opis obrazu: "Lwów" podczas postoju w porcie, rok 1924. Narodowe Archiwum Cyfrowe)

W 1930 roku Lwów został przekazany Marynarce Wojennej, w której wykorzystywano go jako hulk aż do jego zezłomowania w 1938 roku, a jako żaglowiec ćwiczebny dla Szkoły Morskiej zastąpił go Dar Pomorza – również mający swoje lata (zwodowano go w 1909. Fregata została zakupiona za 7 tysięcy funtów – na tę kwotę złożyły się także datki społeczeństwa Pomorza, stąd nowa nazwa żaglowca. Po odnowieniu dzielnie służyła jako statek szkoleniowy dla przyszłych oficerów marynarki handlowej. Po zakończeniu służby morskiej w 1982 roku jednostka została zamieniona na muzeum – stoi przycumowana w Gdyni i jest udostępniona dla zwiedzających.

(fot. Dar Pomorza wchodzący do portu. Zbory NAC)

Przyszli oficerowie szkolący się w Oficerskiej Szkole MW odbywali praktyki i szkolenia na transportowcach ORP Wilja i Warta. W 1926 roku zakupiono również trzymasztowy szkuner St. Blanc, który na tle pozostałych polskich jednostek był zupełnie nowy, bowiem zwodowano go w 1917 roku. 6 maja 1928 roku szkuner stał się oficjalnie jednostką polską – podniesiono banderę i nazwano ORP Iskra.

W historii Iskry nie brakowało i dramatycznych zdarzeń – podczas drugiego rejsu szkoleniowego, żaglowiec zderzył się z parowcem Gray County u wybrzeży Anglii i tylko dzięki przytomności kapitana marynarki Henryka Eibela udało się uratować jednostkę od zatopienia. Do 1939 roku Iskra odbyła 12 rejsów szkoleniowych. Po wojnie szkolili się na niej już nie tylko podchorążowie, ale też i harcerze. Ze względu na intensywne użytkowanie, konieczne stało się wycofanie Iskry z żeglugi, co nastąpiło w 1977 roku.

(fot. ORP Iskra pod pełnymi żaglami. Zbiory NAC)

Całość wystawy „Polska morska Niepodległa” bezpłatnie można pobrać ze strony:

https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/polska-morska-niepodlegla-bezplatna-wystawa-do-pobrania/

 

 

Tekst: Anna Bińkowska (Biuro Programu Niepodległa)

Konsultacja merytoryczna: Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni

Źródło: https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/polska-morska-niepodlegla-bezplatna-wystawa-do-pobrania/

***

Zapraszamy do skorzystania z bezpłatnej wystawy poświęconej historii morskiej II Rzeczypospolitej. Biuro Programu „Niepodległa”, Muzeum Marynarki Wojennej i Miasto Toruń przygotowały ją z okazji setnej rocznicy zaślubin Polski z morzem. Wystawa "Polska Morska niepodległa" to materiał popularnonaukowy, który można wykorzystywać z okazji kolejnych rocznic odzyskania przez Polskę niepodległości oraz przy omawianiu procesu odbudowy polskiej państwowości. Z przygotowanych plików może skorzystać każdy: instytucje kultury, jednostki samorządu terytorialnego, szkoły, organizacje pozarządowe i każdy zainteresowany.