Polski Portal Morski
Aktualności Historia

Jak powstał Kanał Panamski ?


Kanał Panamski to jedna z najważniejszych dróg wodnych na świecie. Łączy on Ocean Atlantycki z Pacyfikiem, dzięki czemu czas podróży z jednej półkuli na drugą skrócił się o dobry tydzień.

Kanał Panamski ma długość 81,6 kilometra. Jest podzielony na kilka odcinków. Ponad 16 kilometrów to płytkie wody przybrzeżne Zatok Panamskiej i Colón. Początkowo (płynąc od strony Morza Karaibskiego) statki płyną na poziomie zwierciadła wód morskich, po czym docierają do systemu trzech Śluz Gatuńskich, które podnoszą statki o niecałe 26 metrów n.p.m., do poziomu sztucznego jeziora Gatún. Po przepłynięciu jeziora statki płyną liczącym 11 kilometrów wykopem wykonanym w skałach, a następnie docierają do kolejnego systemu śluz, po czym wchodzą do portów Panama i Balboa. Przepłynięcie Kanału Panamskiego trwa 8-10 godzin. Kapitanowie oddają na ten czas kontrolę nad swoją jednostką specjalnie przeszkolonemu pilotowi, który przeprowadza statek przez cały Kanał.

Maksymalna szerokość śluz wynosi 33,5 merów. Z tego względu statki przepływające przez Kanał Panamski mogą mieć maksymalne wymiary: 32,3 metra szerokości, 294,1 metra długości, 12 metrów zanurzenia oraz 57,9 metra wysokości od linii wodnej do najwyżej położonego punktu statku.

Najwcześniejsze wzmianki dotyczące kanału przez Przesmyk Panamski pochodzą z 1534 roku. Był to okres rywalizacji pomiędzy Hiszpanią i Portugalią – wówczas dwoma największymi imperiami na świecie. Cesarz rzymski i król Hiszpanii Karol V Habsburg zastanawiał się, jak ułatwić statkom hiszpańskim przeprawienie się „na drugą stronę” Ameryk – kanał byłby rozwiązaniem idealnym, ale w połowie XVI wieku nic z takich planów nie wyszło.

Temat powracał później wielokrotnie. Po latach, kiedy Stany Zjednoczone ogłosiły już niepodległość, w 1788 roku Thomas Jefferson, ówczesny ambasador USA we Francji, zasugerował Hiszpanom budowę kanału – to oni wciąż kontrolowali kolonie, gdzie kanał miałby być budowany. Trasa przez Przesmyk Panamski była nie tylko krótsza (to było najistotniejsze), ale też dużo bezpieczniejsza, niż zdradliwe prądy oceaniczne opływające Amerykę Południową. Plany budowy kanału sporządzono już w latach 1788-1793

Sukces kanału Erie w Stanach Zjednoczonych otwartego w latach 20. XIX wieku (szlak wodny pomiędzy Wielkimi Jeziorami i Atlantykiem; funkcjonował on do 1918 roku) oraz upadek imperium hiszpańskiego w Ameryce Łacińskiej spowodowały wzrost zainteresowania Amerykanów budową kanału międzyoceanicznego. Od 1826 roku urzędnicy amerykańscy prowadzili negocjacje z Wielką Kolumbią (dzisiejsza Kolumbia, Wenezuela, Ekwador i Panama), mając nadzieję na uzyskanie koncesji na budowę kanału, lecz wówczas ich oferty zostały odrzucone – na inwestycję nie zgadzał się prezydent Simon Bolivar.

Kolejne próby budowy kanału przez Przesmyk Panamski podjęła Wielka Brytania w 1843 roku. W latach 40. podpisano nawet umowę na budowę kanału, ale inwestycja nigdy nie została zrealizowana. Z Przesmyku nie rezygnowali jednak Amerykanie.

W 1846 roku Stany Zjednoczone uzyskały od Nowej Grenady (dzisiejsze Kolumbia i Panama) prawa tranzytowe i prawo do interwencji militarnej na przesmyku. Cztery lata później Stany Zjednoczone rozpoczęły budowę Kolei Panamskiej. To połączenie lądowe stało się istotnym elementem infrastruktury zachodniej półkuli, znacznie ułatwiającym handel. Późniejsza trasa kanału została zbudowana równolegle do niego.

Kanał Panamski miał być wyzwaniem dużo większym, niż Kanał Sueski łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym. Planowano, że Kanał Panamski będzie około 40 procent dłuższy. Jednocześnie, aby mógł być żeglowny, należało zastosować śluzy.

W 1894 roku powstała druga francuska firma –pod nazwą Compagnie Nouvelle du Canal de Panama, która przejęła projekt. Phillipe Bunau-Varilla, menedżer firmy, zdołał w końcu przekonać projektanta kanału, Lessepsa, że kanał ze śluzami i budowa sztucznego jeziora są bardziej realistyczne do wykonania, niż kanał na poziomie morza. W 1896 roku prace wznowiono.

3 listopada 1903 roku Panamczycy ogłosili niepodległość swojego kraju. Wkrótce przedstawiciele rządów USA i Panamy, za pośrednictwem Varilli, wynegocjowali traktat nazwany, od nazwisk sygnatariuszy, Hay-Bunau-Varilla, który pozwalał Amerykanom wykorzystać około 500 mil kwadratowych terytorium Panamy pod budowę kanału.

Amerykanie zapłacili Francuzom 40 milionów franków. Panama dostała 10 milionów, zaś całe przedsięwzięcie kosztowało Waszyngton około 500 milionów (ówczesnych) dolarów, czyli około 21 miliardów dolarów dzisiejszych.

Warunki pracy amerykańskich robotników nie były wiele lepsze, niż robotników francuskich. Przy budowie Kanału Panamskiego zginęło ponad 5 tysięcy pracowników – ponownie głównie w wyniku chorób tropikalnych.

Kanał Panamski został formalnie otwarty 15 sierpnia 1914 roku wraz z przepłynięciem pierwszego statku, jakim był statek towarowy SS Ancon.

Każdego roku przez Kanał Panamski przepływa nawet 14 tysięcy statków. Najczęściej z Kanału korzystają statki pod banderą Stanów Zjednoczonych, Chin, Chile, Japonii, Kolumbii i Korei Południowej. Za każde przepłynięcie Kanału Panama pobiera opłaty. Ich wysokość zależy od wielkości statku, ilości przewożonego towaru czy ilości miejsc dla pasażerów. Opłaty mogą wynosić więc od kilkuset do kilkudziesięciu tysięcy dolarów (średnio każdy kontenerowiec korzystający z Kanału uiszcza opłatę w wysokości 50 tysięcy dolarów).

źródło https://historia.dorzeczy.pl/ / fot. Underwood & Underwood, Wikipedia/dp

Zobacz podobne

Nowy ładunek w Porcie Kołobrzeg

BS

MŚJ i U23 w kajakarstwie – drugie złoto Klatt i Ostrowskiej

JJ

Cel bez zmian – ochrona środowiska morskiego!

PL

Zostaw komentarz

Ta strona wykorzystuje pliki cookie, aby poprawić Twoją wygodę. Zakładamy, że nie masz nic przeciwko, ale możesz zrezygnować, jeśli chcesz. Akceptuję Czytaj więcej

Polityka prywatności i plików cookie